عوارض قهوه گانودرما و قارچ گانودرما – کلاهبرداری جدید !!

گانودرما یا قارچ ری شی (Ganoderma lucidum) بیش از دو هزار سال است که در طب سنتی چین جایگاه دارد. این روزها به شکل قهوه، چای، هات چاکلت و کپسول در بازار ایران زیاد دیده می شود و تبلیغات زیادی آن را درمان تقریبا هر بیماری معرفی می کنند. در این مطلب دو سوال را روشن جواب می دهیم. گانودرما چه عوارضی دارد و کدام ادعاهای تبلیغاتی درباره آن در مطالعات انسانی واقعا تایید شده است.

گانودرما در چه شکل هایی فروخته می شود

گانودرما گیاه نیست و یک قارچ دارویی است که معمولا به یکی از این شکل ها عرضه می شود.

• قهوه گانودرما
• چای گانودرما
• هات چاکلت گانودرما
• عصاره مایع یا کپسول قارچ گانودرما
• پودر کامل قارچ

چرا ادعای درمان ده ها بیماری با گانودرما قابل قبول نیست

وقتی یک محصول ادعا می کند بیش از بیست بیماری بی ربط به هم را درمان می کند، همین ادعا اولین زنگ خطر است. هیچ دارو یا مکملی چنین گستره ای ندارد. ضرر اصلی هم فقط مالی نیست. کسی که به این وعده ها دل می بندد ممکن است درمان واقعی اش را عقب بیندازد و در بعضی بیماری ها همین چند ماه تاخیر تعیین کننده است.

این به آن معنا نیست که گانودرما بی خاصیت است. ترکیبات پلی ساکاریدی و تری ترپنی آن در آزمایشگاه اثرهای جالبی نشان داده اند، اما فاصله اثر در لوله آزمایش تا درمان یک بیماری در انسان زیاد است. گانودرما در بهترین حالت می تواند مکملی کمکی کنار درمان اصلی باشد و چون با چند گروه دارویی تداخل دارد، مصرف آن باید با نظر پزشک باشد.

یک مثال ساده موضوع را روشن تر می کند. گوجه فرنگی ویتامین C و لیکوپن دارد و هر دو آنتی اکسیدان هستند، با این حال هیچ پزشکی به بیمار سرطانی نمی گوید به جای درمان گوجه فرنگی بخورد. داشتن یک ترکیب آنتی اکسیدان تا درمان یک بیماری راه درازی است.

درباره دیابت هم همین منطق صدق می کند. اگر یک خوراکی در یک آزمایش قند خون را کمی پایین بیاورد، داروی دیابت نمی شود، چه برسد به درمان دائمی.

ادعاهای رایج درباره گانودرما و آنچه شواهد می گوید

این ادعاها بیشتر از همه در تبلیغات قهوه و قارچ گانودرما تکرار می شوند.

• جوانسازی پوست و درمان جوش
• کاهش وزن
• پیشگیری و درمان سرطان
• تقویت ریشه مو و درمان پیسی
• درمان دیابت و کاهش چربی خون
• درمان بیماری های کبدی و عفونت ها
• درمان HPV

چربی خون، قند خون و فشار خون

مرور سیستماتیک کاکرین پنج کارآزمایی تصادفی با ۳۹۸ شرکت کننده را بررسی کرد. در بیماران دیابت نوع دو که ۱.۴ تا ۳ گرم گانودرما در روز را ۱۲ تا ۱۶ هفته مصرف کردند، قند ناشتا، HbA1c، کلسترول تام، LDL، تری گلیسرید و فشار خون در مقایسه با دارونما تغییر معناداری نکرد. نویسندگان نتیجه گرفتند شواهد فعلی استفاده از گانودرما را برای درمان عوامل خطر قلبی عروقی تایید نمی کند.[1]

پس اگر چربی یا قند خونتان بالاست، گانودرما را جای داروی تجویزی نگذارید و اگر داروی کاهنده قند مصرف می کنید، بدون هماهنگی با پزشک هیچ مکمل گیاهی اضافه نکنید.

سرطان

مرور دیگری از کاکرین روی پنج کارآزمایی با ۳۷۳ بیمار نشان داد افزودن گانودرما به شیمی درمانی یا پرتودرمانی شاید پاسخ به درمان و کیفیت زندگی را کمی بهتر کند، اما این تفاوت از نظر آماری قطعی نبود و گانودرما به تنهایی باعث کوچک شدن تومور نشد. نویسندگان گفتند شواهد کافی برای استفاده از آن به عنوان درمان خط اول وجود ندارد و کیفیت مطالعات پایین بوده است.[2]

پوست، جوش و کاهش وزن

برای جوانسازی پوست، درمان جوش یا کاهش وزن، کارآزمایی انسانی قابل اعتمادی درباره قهوه یا قارچ گانودرما منتشر نشده است.

HPV و زگیل تناسلی

برای ادعای پاک کردن ویروس HPV با قهوه یا قارچ گانودرما کارآزمایی انسانی معتبری وجود ندارد و هیچ راهنمای درمانی هم آن را توصیه نمی کند. کسی که دنبال درمان زگیل تناسلی یا کمک به پاک شدن عفونت HPV است، بهتر است سراغ گزینه ای برود که دست کم کارآزمایی بالینی پشتش باشد. مکمل AHCC از همین دسته است.

AHCC عصاره استاندارد شده میسلیوم کشت شده قارچ شیتاکه است. در یک کارآزمایی فاز دو، دوسوکور و با گروه دارونما، زنانی که بیش از دو سال عفونت HPV پرخطر داشتند روزی سه گرم AHCC را ناشتا مصرف کردند. بعد از شش ماه، ۱۴ نفر از ۲۲ نفر گروه AHCC تست HPV منفی داشتند، در حالی که در گروه دارونما این عدد ۲ نفر از ۱۹ نفر بود و عارضه جدی هم گزارش نشد.[3]

این نتیجه برای یک مکمل قارچی بسیار امیدوارکننده است، ولی باید دقیق خوانده شود. مطالعه روی زنان بالای ۳۰ سال با HPV پرخطر و با تعداد کم شرکت کننده انجام شده و هنوز کارآزمایی فاز سه آن منتشر نشده است. AHCC مکملی با شواهد اولیه خوب برای کمک به سیستم ایمنی است و جایگزین پاپ اسمیر، پیگیری منظم یا درمانی که پزشک برای ضایعات تجویز می کند نیست.

عوارض جانبی قهوه و قارچ گانودرما

گانودرما در بیشتر مطالعات کوتاه مدت به خوبی تحمل شده، اما بی عارضه نیست. طبق اطلاعات مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ، تهوع، بی خوابی و آسیب کبدی از عوارض شایع گزارش شده هستند. در نظرسنجی از بیماران سرطانی هم خشکی دهان، یبوست، خارش و سرگیجه دیده شده است.[4]

• خشکی دهان، گلو و بینی
• خارش و بثورات پوستی
• تهوع، ناراحتی معده و اسهال
• سرگیجه و سردرد
• بی خوابی
• خون دماغ و خون در مدفوع در موارد نادر

آسیب کبدی را نباید دست کم گرفت. منابع دارویی مصرف پودر کامل قارچ ری شی را با آسیب کبدی مرتبط می دانند و مصرف فرم پودری را برای بیش از یک ماه احتمالا ناایمن ارزیابی می کنند، در حالی که عصاره آن تا یک سال احتمالا ایمن است. دست کم یک مورد مرگ ناشی از آسیب کبدی پس از مصرف پودر ری شی هم گزارش شده است.[5]

عوارض کافئین در قهوه گانودرما

قهوه گانودرما علاوه بر قارچ، کافئین هم دارد. برای بیشتر بزرگسالان تا ۴۰۰ میلی گرم کافئین در روز بی خطر است، اما مصرف بیشتر یا حساسیت فردی می تواند این علائم را ایجاد کند.[6]

• بی قراری، لرزش و اضطراب
• بی خوابی و سردرد
• تپش قلب
• کم آبی بدن و وابستگی

چه زمانی باید فورا به پزشک مراجعه کرد

هشدار: اگر بعد از مصرف گانودرما دچار تنگی نفس، تورم لب و صورت یا کهیر گسترده شدید، یا زردی چشم، ادرار تیره و درد سمت راست شکم دیدید، مصرف را قطع کنید و فورا به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.

چه کسانی نباید گانودرما مصرف کنند

گانودرما ممکن است انعقاد خون را کند کند، فشار خون را پایین بیاورد و روی قند خون اثر بگذارد. برای همین مصرف آن همراه وارفارین و سایر رقیق کننده های خون، داروهای فشار خون و داروهای دیابت به هماهنگی با پزشک نیاز دارد. توصیه می شود دست کم دو هفته پیش از جراحی مصرف آن کنار گذاشته شود.[5]

• کسانی که داروی رقیق کننده خون مصرف می کنند
• بیماران تحت درمان با داروهای سرکوب کننده ایمنی
• افراد مبتلا به بیماری کبدی یا کسانی که الکل مصرف می کنند
• زنان باردار و شیرده، چون اطلاعات ایمنی کافی وجود ندارد
• کسانی که جراحی در پیش دارند

مرکز مموریال اسلون کترینگ هم یادآوری می کند گانودرما ممکن است پاسخ ایمنی را تقویت کند و برای کسانی که داروی سرکوب کننده ایمنی مصرف می کنند ایمن نباشد. پودر هاگ آن هم ممکن است سطح نشانگر CA72-4 را در آزمایش بالا ببرد و تفسیر آزمایش های سرطان را دشوار کند.[4]

چرا گانودرما این قدر تبلیغ می شود

بخش بزرگی از فروش قهوه گانودرما در ایران از راه شبکه های فروش چند سطحی انجام می شود. در این مدل، اعضا برای ورود یا سود بیشتر محصول را می خرند و به اطرافیان یا در صفحه های شخصی خود می فروشند. به همین دلیل افراد زیادی بدون تخصص پزشکی ادعاهای درمانی بزرگ را تکرار می کنند. پیش از خرید هر مکمل، ادعای فروشنده را با منابع علمی معتبر مقایسه کنید.

اگر تصمیم گرفتید گانودرما مصرف کنید، محصولی را انتخاب کنید که مجوز سازمان غذا و دارو دارد، نوع و مقدار عصاره را دقیق روی برچسب نوشته و ترجیحا تاییدیه آزمایشگاه مستقل مثل USP یا NSF دارد.

اگر HPV مثبت شده اید، به جای گانودرما چه کنید

فرض کنید خانمی سی و چند ساله در چکاپ روتین متوجه می شود HPV پرخطر دارد. پاپ اسمیرش طبیعی است و پزشک گفته شش ماه دیگر آزمایش را تکرار کند. در همین فاصله تبلیغ قهوه گانودرما را می بیند که قول می دهد ویروس را پاک کند. این شش ماه را می شود با گزینه ای پر کرد که دست کم یک کارآزمایی دوسوکور پشتش است.

AHCC از معدود مکمل های قارچی است که برای کمک به پاک شدن عفونت پایدار HPV پرخطر در کارآزمایی تصادفی با گروه دارونما بررسی شده است. اگر در چنین موقعیتی هستید و می خواهید در کنار پیگیری منظم با پزشکتان از آن استفاده کنید، محصولات AHCC اورجینال را ببینید. دوزی که در مطالعه استفاده شد سه گرم در روز و به صورت ناشتا بود. پیش از شروع، دوز و مدت مصرف را با پزشکتان هماهنگ کنید، مخصوصا اگر داروی دیگری مصرف می کنید.

منابع

1. Klupp et al. 2015 – Ganoderma lucidum mushroom for the treatment of cardiovascular risk factors, Cochrane Database of Systematic Reviews
2. Jin et al. 2016 – Ganoderma lucidum (Reishi mushroom) for cancer treatment, Cochrane Database of Systematic Reviews
3. Smith et al. 2022 – Phase II randomized double-blind placebo-controlled study of AHCC for clearance of persistent high-risk HPV, Frontiers in Oncology
4. Memorial Sloan Kettering Cancer Center – Reishi Mushroom, About Herbs
5. RxList – Reishi Mushroom, uses, side effects and interactions
6. MedlinePlus – Caffeine, National Library of Medicine

بازبینی علمی محتوا:

این مطلب توسط تیم محتوای فرازطب با استناد به منابع معتبر علمی و پزشکی که در متن به آن ها لینک داده شده بازبینی و بروزرسانی شده است.

آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵